Doğanın Yeşil Örtüsü Ağaçlar
Ağaçlar, yaşamları boyunca büyümeyi sürdüren bitkilerdir. Ağaçların biçimleri, büyüklükleri ve yaşam süreleri, türden türe değişkenlik gösterir. Yeryüzünde, 20.000’den fazla ağaç türü olduğu bilinmektedir. Bilinen en yaşlı ağaç, Kaliforniya’da bulunan 4.700 yaşındaki bir çam ağacıdır. Bilinen en uzun boylu ağaçsa Avustralya’da bulunan yaklaşık 150 m boyundaki bir okaliptüs ağacıdır. Ağaç türlerinin en çeşitli olduğu yerler, tropikal yağmur ormanlarıdır. Ağaçlar günlük hayatın her kısmında son derece çeşitli ve yaygın olarak kullanılır. Kâğıt yapımından mobilya yapımına, meyvelerinin besin olarak kullanımından süs ağaçlarına kadar, sayısız denebilecek kullanım alanı vardır. Büyük ağaç toplulukları olan ormanlar ise bir memleketin iklimini, hatta ekonomisini etkileyecek kadar önemlidir.
Nano Ahşap Serisi’nin renk isimlerini esinlendiğimiz ağaçların özelliklerini birlikte tanıyalım:
Huş: Anadolu’nun kuzeydoğusundaki yüksek kesimlerde tek başına ya da başka ağaçlarla karışık olarak bulunurlar. 10 – 20 m’ye kadar boylanabilen çeşitli türlere sahip, soğuğa dayanıklı ağaçlardır. Dallan, ağaç yaşlandıkça sarkık bir görünüm alır. Beyaz renkli gövde kabuğu en karakteristik özelliklerindendir. Gövdelerinde ve dallarında bulunan beyaz, sarı, kırmızı veya kahverengi kabukları ile oldukça hoş görünümleri vardır. Bu görünümlerinden dolayı mobilyacılık ve oymacılıkta kullanıldığı gibi, süs bitkisi olarak da yetiştirilir. Yapraklar elle ezildiğinde güzel kokar. Işık istekleri fazladır, huş bir güneş ağacıdır.
Ceviz: Ceviz ağacı, Kuzeydoğu ve Doğu Anadolu’da yabani olarak yetiştiği gibi, bahçelerde de yetiştirilmektedir. Bu ağaçlar toprak bakımından seçici olmamakla beraber, fazla su tutmayan, gevşek, çakıllı topraklardan hoşlanır. Meyvesi ve kerestesi yönünden oldukça zengin olmakla birlikte kabuğundan ve köklerinden boya elde edilir. Aromatik kokulu olan bu ağaç kışın yaprağını döker. Sonbahar’da olgunlaşan büyük çekirdekli sulu meyvesi yağlı ve lezzetlidir. Odununun özü koyu, dış kısmı açık renklidir. Ağır ve güzel cila kabul eden odunlar vardır.
Sığla: Dünya üzerindeki tek doğal yayılış alanı Türkiye’nin güneybatısı ile Rodos adasıdır. Saf ya da başka ağaçlarla karışık ormanlar kurar. Ortalama 15 – 20 m’ye kadar boyanabilen sığla, kalın dallı ve geniş tepeli bir ağaçtır. İlk bakışta çınarı andırır. Yaşlandıkça kabuğu koyulaşır ve derin çatlaklı bir görünüm alır. Dallara uzun saplarla bağlanan yaprakları genellikle beş lopludur. Gövdesinden çıkarılan balzam, kozmetik ve eczacılıkta kullanılır.
Zeytin: Meyvesi yenen, Akdeniz iklimine özgü bir ağaç türüdür. Zeytin, boylu bir çalı veya 10 metreye kadar boylanabilen, şık dallı, yayvan tepeli, sürekli yeşil yapraklı bir ağaçtır. Geniş, kıvrımlı, yumru bir gövdesi vardır. Baharın sonlarına doğru seyrek salkımlar halinde açan, küçük beyazımsı sarı renkli, kokulu çiçekleri vardır. Çiçekler etli ve yağlı meyve verir. Meyve önce yeşil, olgunlaştıktan sonra da parlak siyah bir renk alır. Aynı zamanda ağacının çok heyvetli ve estetik bir görünümü vardır. Odunu çürümeye karşı son derece dayanıklıdır.
Hurma: Tropikal ve ılıman yerlerde yetişen, dekoratif yapraklı bir palmiye türüdür. Sekiz bin seneden beri varlığı bilinen hurmanın yetişmesi için su ve güneş gereklidir. Bu ikisinden biri yeterli derecede olmazsa hurma yetişmez. Gövde rengi grimsi kahverengi ve yüzeyi pürüzlüdür. Gençken pullar yeşil renkli görünürken, olgunlaşınca zamanla açılır ve dökülür. Yaprakları yeşildir. Hurma ağacı yaprağını hiç dökmeyen bir ağaçtır. Çiçeği vardır, ancak iklim uygunsa ve dışarıda toprağa ekilirse çiçek açar. Hem serinde hem de sıcakta yaşayabilir. Kışın ısı +10 derecenin altına düşmemelidir.
Meşe: Ülkemizin hemen her bölgesinde türlerine bağlı olarak yayılış gösterir. Üç yüz kadar türü arasında yaz kış yapraklarını dökmeyenleri de bulunan, kerestesi dayanıklı bir orman ağacıdır. 25 m boya ve 2 m çapa erişebilen geniş tepeli ağaçlardan, 3 – 5 m boya sahip çalılara kadar değişen türleri vardır. Bu bitkilerin gövdeleri düzgün, kabukları önceleri düzgün, sonraları kalın ve yırtılmış durumda olup, esmer renktedir. Kökler derinlere kadar gider. Yaprakları loplu, dişli yada düz kenarlıdır. “Palamut” adı verilen meyveleri bulunur.
Tik: İçerdiği doğal yağ sayesinde her tür hava koşullarına dayanabilen, çok güçlü bir ağaçtır. Doğal rengi sarı, zaman içinde kendiliğinden koyulaşır. Yalnızca Uzakdoğu’da Burma ve Endonezya’da yetiştiğinden nadir bulunur ve en kıymetli ağaç türüdür. Burma’dan kereste ve tomruk, Endonezya’dan mamul mobilya (tik bahçe mobilyası ve iç mekân mobilyası) olarak ihraç edilir. Dayanıklılığı, ısı ve nem farklılıklarına uyumu, yaşlandıkça güzelleşmesi sebebiyle tik ağacı; hayatın birçok alanında ve özellikle de denizcilikte yüzyıllardır kullanılır. Tik ağacının çeşitli kısımlarından ilaç yapımında, yün ve pamuk boyamacılığında yararlanılır.
Tarçın: Vatanı Güney ve Güneydoğu Asya olan, yaprak dökmeyen aromatik kokulu ağaçtır. Esas ağacın kurutulmuş kabukları kullanılır. Kabukların dış kısmında mantar tabakası bulunur ve grimsi renklidir. Kokusu kuvvetli ve özel, tadı tatlımsı ve yakıcıdır. Tanen ve uçucu yağ taşır. Baharat olarak kullanılır. Meyveleri de baharatlı, lezzetli ve tarçın kokuludur. Tarçın yerine kullanılır.
Balsa: Balsa doğal olarak Orta ve Güney Amerika’nın yağmur ormanlarında yetişmektedir. Balsa ağacı bol yağışlı ve sıcak iklim sevmektedir. Ekvador bu iklim şartlarının bulunduğu bir ülkedir. Balsa ağaçları yağmur ormanı içinde ferdi veya küçük gruplar şeklinde bulunur. Rüzgâr ile ormanın her yanına taşınan tohumlar uygun şartlar oluştuğunda hemen çimlenmekte ve ince fidanlar hızla büyümekte, baskın olan fertler gelişimine devam ederken daha zayıf olanlar ölmektedir. Balsa hızlı büyüyen bir ağaçtır.
Kestane: Kuzey Anadolu ve Marmara Bölgesi’nde yayılış gösterir. Türkiye’de doğal olarak yetişen tek kestane türü olan “Anadolu kestanesi” 30 m boya erişebilen, geniş tepeli bir ağaçtır. Gençken düzgün olan gövde kabukları yaşlandıkça çatlaklı bir görünüm alır. Çiçekleri önemli bir bal kaynağı olan kestanenin meyvesi de ekonomik değere sahiptir. Dayanıklılığı nedeniyle bazı ahşap bahçe işlerinde bu ağaçtan faydalanılmaktadır. Gemi ve ev inşaatlarında kullanılır.
Maun: Maun ağacının vatanı Batı Hindistan ve Orta Amerika’dır. Sıcak iklim ağacıdır. Dış odunu gri renklidir. İç odunu türüne göre sarı ile kırmızıya yakın kahverengi arasında değişir. Kesildiği andaki rengi, havanın etkisi ile zamanla belirli oranda koyulaşır. Sıkı yapılı, az esnek bir ağaçtır. Bu yüzden en iyi boyanan ağaçlardandır. İyi verniklenir. Değişen hava koşullarında bile büyük dayanım gösterir. Çivi, vida ve tutkalla bağlanır, kurma niteliği iyidir. Böcekler ve mikroorganizmalar tarafından kolay yıpranmaz.
Venge: Batı Afrika’da bulunan geniş ve düz gelişen bir ağaçtır. Gabon, Kamerun, Kongo, Zaire’de yetişir. Güzel deseni ve koyu rengi ağaca güçlü bir karakter vermektedir ve bu sebeple özel imalatlarda tercih edilmektedir. Çikolata renklidir ve siyah damarlardan oluşur. Sık dokulu, sert, fakat geniş gözenekli ve hafiftir. Venge işletmesi oldukça zor olan bir ağaçtır. Zamanla kuruyan ağaç, geniş lifli yapısından dolayı çabuk kırılır.
Nanoteknolojik Ahşap
|